Việc ban hành Quy định số 207-QĐ/TW tiếp tục thể hiện thông điệp mạnh mẽ về quyết tâm chính trị của toàn Đảng trong việc chủ động phòng ngừa, cảnh báo từ sớm; ngăn chặn sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; nâng cao hiệu quả kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực đi cùng với bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên liêm chính, có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng, ý thức tổ chức kỷ luật cao, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
I. VỀ KẾT CẤU QUY ĐỊNH
Quy định số 207- QĐ/TW giữ nguyên 19 điều, thể hiện tính kế thừa, ổn định của khung quy định gần 30 năm qua. Tuy nhiên, nội dung các điều đã được rà soát, sắp xếp lại theo hướng khoa học, logic, tập hợp thành ba nhóm lớn:
(1) Nhóm nội dung về công tác tư tưởng chính trị (từ Điều 1 đến Điều 8); (2) Nhóm nội dung về thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao gắn với đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực (từ Điều 9 đến Điều 17); (3) Nhóm nội dung về giữ gìn phẩm chất, đạo đức, lối sống (Điều 18, 19).
II. VỀ NHỮNG ĐIỂM MỚI
1. Nhóm nội dung về công tác tư tưởng chính trị
- Tại Điều 2:
+ Quy định mới bổ sung cụm từ “hoặc chấp hành không đúng, không đầy đủ” bên cạnh hành vi “không chấp hành” các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng, để phù hợp với thực tiễn và khắc phục, xử lý việc chấp hành không đúng, “chấp hành nửa vời”, làm không đến nơi đến chốn có thể gây hậu quả không kém gì việc không chấp hành.
+ Bổ sung việc đảng viên không được tự ứng cử, nhận đề cử và cử vào các “tổ chức tôn giáo”, “tổ chức nước ngoài” để phù hợp các quy định về kỷ luật tổ chức đảng, đảng viên vi phạm, về bảo vệ chính trị nội bộ.
- Tại Điều 3: Mở rộng thêm việc đảng viên không được phản bác, phủ định “lý luận về đường lối đổi mới”; không được có các hành vi “lợi ích nhóm”, cục bộ, “lạm quyền”, giúp nhận diện rõ hơn nhiệm vụ đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và đấu tranh phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
- Tại Điều 4: Bổ sung các nội dung liên quan đến dữ liệu để ngăn chặn các hành vi cung cấp, làm lộ, làm mất hoặc viết bài, đăng thông tin, tài liệu, dữ liệu bí mật của Đảng, Nhà nước, việc tàng trữ, tuyên truyền, phát tán dữ liệu dưới mọi hình thức để truyền bá quan điểm trái với chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Việc bổ sung khái niệm “dữ liệu” đã phản ánh đúng bản chất của thời đại số, khi bí mật không chỉ tồn tại dưới dạng văn bản giấy mà còn là dữ liệu số, dữ liệu điện tử.
- Tại Điều 5: Bổ sung việc đảng viên không được “sử dụng mạng internet, mạng xã hội, nền tảng số, trí tuệ nhân tạo để tạo lập, phát tán thông tin sai sự thật”; “xuyên tạc lịch sử, bôi nhọ lãnh tụ, lãnh đạo Đảng, Nhà nước, chống phá Đảng, Nhà nước và chế độ”. Nội dung này vừa là công cụ để răn đe, vừa là cơ sở để xử lý loại hành vi về sử dụng, ứng dụng công nghệ mới.
- Tại Điều 6: Quy định mới bổ sung nghiêm cấm hành vi “mua chuộc người khiếu nại, tố cáo” để bao quát đầy đủ hơn, đồng thời mở rộng phạm vi bảo vệ, không chỉ đối với “người tố cáo” như trước, mà còn bổ sung thêm “người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực hoặc người thân của họ”. Đây là bước cụ thể hóa quan trọng để đồng bộ với Quy định số 231-QĐ/TW của Bộ Chính trị về bảo vệ người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, nhằm khuyến khích cán bộ, đảng viên dám đấu tranh, bảo vệ cái đúng.
2. Nhóm nội dung về thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao gắn với đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực
Đây là nhóm có số lượng điều được sửa đổi, bổ sung nhiều nhất, thể hiện rõ tinh thần siết chặt kỷ luật, kỷ cương, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới, cụ thể:
- Tại Điều 9: Quy định mới bổ sung yêu cầu đảng viên phải “giải trình nguồn gốc của tài sản, thu nhập có biến động” một cách trung thực, không chỉ dừng ở việc kê khai như trước, mà đòi hỏi phải giải trình được nguồn gốc khi tài sản có biến động.
- Tại Điều 10: Quy định mới đưa vào nội dung cấm đảng viên “thực hiện phân bổ nguồn lực thiếu minh bạch, không đúng với chủ trương, quy định của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước” và đặc biệt là cấm hành vi “thiết kế tiêu chí, điều kiện mang tính riêng biệt nhằm tạo lợi thế cho một hoặc một số tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân tiếp cận nguồn lực, trái quy định”. Đây là những hành vi rất cần ngăn chặn trong thực tiễn, việc bổ sung nội dung mới này nhằm kiểm soát các hành vi tiêu cực trong phân bổ nguồn lực của Nhà nước, đảm bảo các chủ trương, quy định của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước được thực hiện đúng đắn, công khai, minh bạch, hiệu quả.
- Tại Điều 11: Bổ sung đảng viên không được vi phạm “đạo đức nghề nghiệp, quy tắc ứng xử của người có chức vụ, quyền hạn”; và bổ sung thêm những hành vi sát với thực tiễn vận hành bộ máy hiện nay: “nhũng nhiễu, gây khó khăn trong giải quyết thủ tục hành chính”; “né tránh, đùn đẩy, sợ trách nhiệm, nói không đi đôi với làm, không làm, làm việc cầm chừng, chậm trễ trong tham mưu, đề xuất và thực hiện nhiệm vụ được giao”. Đây là những vấn đề được nhận diện, đánh giá qua kiểm tra, giám sát vận hành mô hình chính quyền 03 cấp và phát triển kinh tế, xã hội trong thời gian qua, việc bổ sung quy định nhằm khắc phục tình trạng “trên nóng, dưới lạnh”, cán bộ né tránh, sợ trách nhiệm, không dám làm đang cản trở sự phát triển. Cũng tại Điều 11, Quy định mới làm rõ nội dung “biết mà không báo cáo, không xử lý hoặc không chỉ đạo xử lý các hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực”; nghiêm cấm “can thiệp, tác động hoặc để người thân thích, người khác lợi dụng chức vụ, quyền hạn, ảnh hưởng của mình để trục lợi”.
Đáng chú ý, Quy định bổ sung một nội dung có tính chất kết hợp giữa hai mặt “xây và chống” rất quan trọng: vừa khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, nhưng đồng thời nghiêm cấm “Lợi dụng cơ chế, chính sách thí điểm, đặc thù; chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung để thực hiện hoặc bao che cho tham nhũng, lãng phí, tiêu cực”. Đây là ranh giới rất quan trọng, thể hiện tư duy biện chứng của Đảng: khuyến khích đổi mới sáng tạo nhưng không dung túng cho việc lợi dụng danh nghĩa đổi mới để trục lợi.
- Tại Điều 12: Quy định mới mở rộng phạm vi các hành vi chạy chức, chạy quyền, bổ sung thêm nhiều khâu trong công tác cán bộ. Quy định bổ sung hành vi có tính thời sự: “lợi dụng việc sắp xếp tổ chức bộ máy để bố trí người không đủ năng lực, uy tín vào vị trí có quyền phân bổ nguồn lực”. Trong bối cảnh cả nước đang thực hiện cuộc cách mạng về tinh gọn tổ chức bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính, đây là quy định hết sức cần thiết và kịp thời để phòng ngừa, ngăn chặn nguy cơ lợi dụng quá trình sắp xếp nhằm “cài cắm” người thân tín, không đủ năng lực, uy tín vào những vị trí then chốt.
- Tại Điều 13: Bổ sung thêm hành vi “trốn thuế”, “lừa đảo” bên cạnh tham ô, hối lộ, rửa tiền, nhằm ngăn chặn các hành vi sẽ có chiều hướng gia tăng cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ, xã hội số.
- Tại Điều 15: Bổ sung nội dung không thực hành tiết kiệm, để xảy ra thất thoát, lãng phí trong “khai thác các nguồn lực”, để phù hợp với các quy định của Luật Tiết kiệm, chống lãng phí; bổ sung hành vi “tẩu tán tài sản, hợp thức hóa sai phạm”, nhằm ngăn chặn hành vi phổ biến liên quan vi phạm tham nhũng, tiêu cực khi đối tượng vi phạm tìm cách che giấu tài sản do phạm tội mà có hoặc hợp thức hóa các sai phạm đã gây ra.
- Tại Điều 17: Được bổ sung, mở rộng phạm vi từ chỗ chỉ cấm “can thiệp, tác động” sang cấm cả hành vi “cản trở”, “áp đặt” vào hoạt động kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án, để làm sai lệch, bao che, tiếp tay cho các hành vi vi phạm. Đồng thời bổ sung yêu cầu đảng viên phải “chấp hành kết luận, quyết định của cơ quan có thẩm quyền”, để phù hợp với các quy định của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.
3. Nhóm nội dung về giữ gìn phẩm chất, đạo đức, lối sống
- Tại Điều 18: Mở rộng phạm vi từ mức “bê tha” trong sử dụng rượu, bia sang khái niệm rộng hơn là “có những hành vi sai lệch chuẩn mực đạo đức, vi phạm pháp luật”; bổ sung yêu cầu về trách nhiệm đảng viên không được “thờ ơ, vô cảm” với các hành vi sai trái trong xã hội; đồng thời lược bỏ nội dung liên quan đến chính sách dân số, sửa đổi quan hệ “sống chung với người khác như vợ chồng” trước đây thành cụm từ bao quát hơn là “vi phạm quy định về hôn nhân và gia đình”.
- Tại Điều 19: Bổ sung hành vi không được lợi dụng “cơ chế, chính sách dân tộc” để trục lợi, “thực hiện hành vi trái đạo đức xã hội, vi phạm pháp luật” phù hợp với Luật Tín ngưỡng, tôn giáo hiện hành.
Ngoài các nội dung trên, các nội dung cụ thể được hướng dẫn chi tiết trong Hướng dẫn số 02-HD/UBKTTW ngày 28/7/2026 của Ủy ban Kiểm tra Trung ương về thực hiện Quy định số 207- QĐ/TW, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với hệ thống quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước.
Quy định mới về những điều đảng viên không được làm là sự kế thừa, phát triển và hoàn thiện một bước quan trọng công cụ kiểm soát quyền lực trong Đảng, đáp ứng đòi hỏi của thực tiễn xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong giai đoạn mới - giai đoạn của chuyển đổi số, của yêu cầu ngày càng cao về liêm chính, minh bạch, trách nhiệm giải trình. Việc quán triệt sâu sắc, tổ chức thực hiện nghiêm túc Quy định này chính là hành động thiết thực nhất để mỗi đảng viên khẳng định bản lĩnh chính trị, giữ gìn phẩm chất đạo đức cách mạng, xứng đáng là chiến sĩ tiên phong của giai cấp công nhân, Nhân dân lao động và của dân tộc, góp phần xây dựng Đảng ta thật sự trong sạch, vững mạnh, đủ sức lãnh đạo đất nước vững bước vào kỷ nguyên phát triển mới./.